Vautmans vraagt EU om Strafhof te beschermen: “Activeer het Blocking Statute voor de banken afhaken”

Straatsburg – Het Europees Parlement debatteert vandaag over de Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof. Sinds 9 oktober treffen die niet langer alleen rechters en aanklagers, maar het Hof als instelling: Amerikaanse bedrijven mogen het geen geld, goederen of diensten meer leveren, van bankrekeningen tot verzekeringen en clouddiensten. Europarlementslid Hilde Vautmans (Renew Europe, Anders) vraagt de Europese Commissie om het Blocking Statute te activeren, de verordening die Europese bedrijven verbiedt om buitenlandse sancties na te leven. “Elke dag dat Europa wacht, haakt ergens een bank of een verzekeraar af.”

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio kondigde de sancties op 9 oktober aan en beloofde het Hof “steen voor steen” af te breken. Ze gelden pas over zes maanden, maar het effect is er al: op 1 oktober beëindigden het Hof en de Franse verzekeraar AXA in onderling overleg de ziekteverzekering van het personeel, uit vrees dat AXA straks niet meer zou mogen doorwerken. Dertien rechters en aanklagers stonden al langer op de Amerikaanse sanctielijst. De nieuwe sancties kwamen er enkele uren nadat gewezen Strafhofrechter Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede toegekend kreeg.

Via ons eigen financiële systeem
“Dit is een aanval van een buitenlandse mogendheid op een rechtbank in Den Haag, uitgevoerd via ons eigen financiële systeem”, zegt Hilde Vautmans. “Washington hoeft geen enkele Europese bank te dwingen. Het volstaat te wachten tot de juristen van die banken uit schrik zelf de stekker eruit trekken. Een Hof dat geen rekening meer kan openen, geen lonen kan betalen en geen getuigen kan beschermen, is uitgeschakeld zonder dat er één rechter is aangeraakt.”

“Wie betaalt daarvoor? Niet de rechters, maar de slachtoffers. De vrouwen en meisjes in Oost-Congo. De Afghaanse vrouwen voor wie het Hof twee weken geleden arrestatiebevelen tegen de Talibantop openbaar maakte. De families van de doden uit de drugsoorlog van Rodrigo Duterte, wiens proces op 30 november begint. Zij wachten al jaren. Europa mag hen niet nog langer laten wachten.”

Wat is het Blocking Statute?
Het Blocking Statute dateert van 1996 en werd in 2018 nog ingezet tegen de Amerikaanse sancties tegen Iran. De verordening verbiedt Europese bedrijven en burgers om de buitenlandse sancties die op de lijst van het statuut staan na te leven, maakt Amerikaanse vonnissen op basis daarvan onuitvoerbaar in de EU en laat getroffen bedrijven hun schade verhalen. Hoe dat werkt, bleek in juni 2025 voor het hof van beroep van Frankfurt. Een Duitse bank had alle rekeningen gesloten van een klant die er dertig jaar bankierde, enkele weken nadat Washington hem op zijn sanctielijst had gezet. De rechter oordeelde dat die opzegging het Blocking Statute schond en veroordeelde de bank tot schadevergoeding. Een rechter van het Strafhof zit vandaag in dezelfde situatie, zonder die bescherming. De Fransman Nicolas Guillou staat sinds augustus 2025 op de Amerikaanse sanctielijst omdat hij mee het arrestatiebevel tegen Benjamin Netanyahu uitvaardigde. Amazon, Airbnb en PayPal sloten zijn accounts, zijn hotelboekingen in Frankrijk werden geannuleerd en zelfs banken buiten de Verenigde Staten sloten rekeningen van hem. Anders dan de klant in Frankfurt kan hij daar niets tegen beginnen: de Amerikaanse sancties tegen het Strafhof staan niet op de lijst van het statuut. Alleen de Commissie kan ze toevoegen; Parlement en lidstaten kunnen zich daartegen verzetten.

Commissie kiest voorlopig voor dialoog
De Commissie noemde de sancties “zeer betreurenswaardig”, maar kiest voorlopig voor overleg met Washington: het Blocking Statute “kan deel uitmaken van het antwoord, maar zover zijn we nog niet”, klonk het op 14 oktober. Maandag bleef het bij “op tafel”, zonder datum. Intussen vroegen vijf commissie- en delegatievoorzitters van het Parlement al op 9 oktober om onmiddellijke activering en ondertekenden 58 Europarlementsleden een brief aan Ursula von der Leyen met dezelfde vraag.

“De Commissie zegt dat er zes maanden tijd is voor dialoog. Dat zijn zes maanden waarin elke Europese bank zich afvraagt of ze het Hof nog als klant wil”, aldus Vautmans. “Praten met Washington mag, maar niet met lege handen. Activeer het statuut nu, dan onderhandel je vanuit kracht in plaats van te smeken om uitstel.”