“Uitbreiding kan alleen hand in hand met hervorming”

Straatsburg – De Europese Commissie wil strengere garanties inbouwen voor toekomstige lidstaten. Nieuwe leden zouden gedurende vijftien jaar sneller hun stemrecht of hun Europese middelen kunnen verliezen wanneer ze de rechtsstaat, de democratie of Europese afspraken schenden. Tegelijk wil de Commissie het vetorecht op cruciale domeinen verder terugdringen. Europarlementslid Hilde Vautmans (Renew Europe) is voorstander, maar legt de voorwaarde duidelijk op tafel: geen uitbreiding zonder hervorming.

“Ik begrijp dat veel mensen sceptisch staan tegenover uitbreiding. Die bezorgdheid moeten we ernstig nemen, niet wegwuiven. Daarom zeg ik: uitbreiding kan alleen als de regels mee veranderen,” zegt Hilde Vautmans. “Met Orbán hebben we gezien hoe één regering heel Europa jarenlang kan gijzelen met haar veto, terwijl ze tegelijk miljarden aan Europees geld opstreek. Dat mag nooit meer gebeuren.”

Geen vrijgeleide na de toetreding

Vandaag is de toetreding volgens Vautmans te veel een eindexamen. Een kandidaat kan jarenlang hervormingen doorvoeren om binnen te geraken, en ze daarna even snel terugdraaien. De bestaande sanctieprocedure vraagt bovendien eenparigheid, waardoor één bevriende regering elke straf kan tegenhouden. “Wie toetreedt en daarna de rechtsstaat of de democratie met de voeten treedt, moet zijn stemrecht en zijn Europese middelen kunnen verliezen. Snel, en zonder dat de overtreder zelf mee beslist over zijn straf.” Vautmans verwijst daarbij naar Servië. “Servië klopt al jaren aan de deur, maar weigert de sancties tegen Rusland mee te dragen. Zo’n land hoort niet met een veto in de hand aan onze tafel.”

Af van het veto

“En we moeten af van het veto op cruciale domeinen zoals sancties en defensie. Vandaag kan één land de hele Unie lamleggen, ook als alle andere lidstaten klaar zijn om te handelen. Met 27 is dat al moeilijk, met 35 wordt het onwerkbaar. Een groter Europa moet ook een slagvaardiger Europa zijn. Anders importeren we gewoon nieuwe Orbáns.” Volgens Vautmans moeten beide processen hand in hand gaan. De kandidaten moeten hun huiswerk maken, maar ook de Unie zelf moet klaar zijn om te groeien. “Europa kan niet evolueren naar 30 of 35 lidstaten met besluitvormingsregels die vandaag al te vaak tot blokkering leiden. Dat is een huis bijbouwen zonder de fundering te verstevigen. Eerst de fundering, dan de verbouwing.”